آژانس باید جزئیات بیشتری از فعالیت‌های هسته‌ای ایران منتشر کند

0 0

به گزارش وعده صادق به نقل از گروه بین‌الملل خبرگزاری فارس، اندیشکده «بروکینگز» در یادداشتی با اشاره به انتشار گزارش اخیر آژانس انرژی اتمی درباره تطابق عملکرد ایران با تعهداتش در برجام، انتشار جزئیات دقیق فنی و غیرفنی برنامه هسته‌ای جمهوری اسلامی را به نفع همه از جمله آمریکایی‌ها دانست.

در این گزارش که به قلم «ریچارد نفیو» عضو سابق تیم مذاکره‌کننده هسته‌ای آمریکا نوشته شده، آمده است: «در پی انتشار گزارش اخیر آژانس بین‌المللی انرژی اتمی(IAEA) درباره برنامه هسته‌ای ایران در تاریخ ۲۶ فوریه که اطلاعات محدودی را منتشر نمود، نارضایتی‌ها و حتی هشدارهایی در خصوص فقدان ارائه جزئیات گزارش مطرح گردید. کارشناسان حوزه منع گسترش تسلیحات از جمله «اولی هاینونن» و «دیوید آلبرایت» به درستی عنوان کردند که گزارش‌های پیشین آژانس درباره ایران جزئیات بیشتری را در خصوص وضعیت فنی برنامه هسته‌ای این کشور و انطباق آن با تعهدات بین المللی ارائه داده است.

آن‌ها معتقدند عدم‌ ارائه چنین اطلاعاتی از سوی آژانس، نظارت فرادولتی برای بررسی پایبندی ایران به تعهدات خود در طرح جامع اقدام مشترک(برجام) و توافق پادمان‌های آژانس را دشوار می‌سازد. نکته قابل‌توجه این است که علیرغم درخواست برای انتشار جزئیات، هیچ‌کس سخن از عدم‌پایبندی ایران به تعهداتش در برجام یا موافقت‌نامه پادمانی به میان نیاورده است. مساله این است که آیا آژانس اطلاعات کافی درباره اینکه ایران تعهدات خود را اجرایی می‌کند یا خیر، را ارائه داده است؟»

نویسنده این گزارش در ادامه خاطرنشان کرد: من در اینجا با کسانی موافق و همصدا هستم که خواستار انتشار جزئیات بیشتری از عملکرد ایران در گزارش آژانس بوده‌اند. در راس تمامی امور اینکه (باید توجه داشت) برجام یک توافق بحث‌برانگیز بوده و تا سال‌های آتی نیز همین‌گونه خواهد بود. طبق برجام ایران باید با ارائه شفافیت بیشتر، دسترسی قابل‌ملاحظه به تاسیسات خود را در اختیار آژانس قرار دهد تا پایبندی این کشور به تعهداتش اثبات شود. آژانس نیز باید در مقابل جهان در مورد آنچه در تاسیسات هسته‌ای ایران می‌گذرد، با شفافیت عمل کند.

ارائه برخی تردیدات در کنار این مساله که «ایران در حال انطباق با تعهداتش است» دارای اهمیت اساسی برای تائید سلامت اجرای برجام می‌باشد (نمی‌توان این مساله را نیز نادیده گرفت که بسیاری از کسانی که اکنون از عدم‌ارائه جزئیات دقیق در گزارش آژانس ابراز نارضایتی کرده‌اند پیشتر و در مراحل اولیه نیز مخالف برجام و اجرای آن بوده‌اند.) این برای ایرانی‌ها نیز مفید است: پس از چندین دهه سوء‌ظن، این به نفع ایرانی‌‌هاست که آژانس پایبندی‌شان را به تعهدات توافق _با جزئیات_ و در طول دوره توافق گزارش دهد. بعلاوه دولت اوباما نیز منفعتی آشکار در این خصوص دارد و آن این است که ثابت می‌کند که «برجام» یک ایده خوب بوده است.

 

دیدگاه منصفانه

با این حال، منصفانه نیست که بگوییم آژانس حقایقی را که به برجام ضربه می‌زند، پنهان کرده است. به عنوان مثال، آژانس گزارش داده که ایران اندکی بیشتر از میزانی که در برجام توافق شده آب سنگین را تولید کرده است ( ۰٫۹ تن بالاتر از سقف ۱۳۰ تنی موردتوافق). از جنبه فنی، این موضوع نقض «برجام» محسوب می‌شده است. این مساله فورا و بدون بحران‌سازی حل و فصل و برجام بدرستی اجرایی شده اما آژانس (در گزارش خود) با دقت تمام به وجود مشکلات بالقوه و لزوم اصلاح آن اشاره کرده است.

رویکرد منطقی این است که از آژانس انتظار داشته باشیم چنین روندی را ادامه داده و منتقدان نیز بر مواضع خود پافشاری داشته باشند بنابراین منصفانه نیست که بگوییم آژانس از استانداردهای عملی خود منحرف شده است. استاندارد عملی آژانس این است که چنین جزئیاتی را ارائه ندهد _مانند برخی گزارش‌های پیشین‌اش_ تا ملزومات محرمانه پادمانی مندرج در منشور آژانس و توافق‌نامه پادمانی که ایران چندین دهه پیش امضا کرده، را اجرایی کرده باشد.

نکته قابل‌توجه این است که گزارش اخیر آژانس خود نوعی افشاگری بود: ده‌ها نسخه غیرمجاز از این گزارش‌ها که طی چندین دهه پیش منتشر شده است. فرآیند آژانس کاملا روشن است: تا زمانی که شورای حکام آژانس گزارشی را به طور عمومی منتشر نکرده‌اند، این گزارش باید محرمانه باقی بماند. طی چندین سال ایران و کشورهای عضو جنبش عدم‌تعهد به این مساله اعتراض داشته‌اند که منشور آژانس مکررا نقش می‌گردد، پس جای تعجب نیست که به احترام تعداد زیادی از کشورهای دیگری (جز آمریکا) آژانس از پروتکل معمول‌تری در قبال نگهداری از اطلاعات محرمانه ایران استفاده نماید.

آخرین انتقاد غیرمنصفانه نیز این که ایالات‌متحده برای دستکاری تصمیم «محدودسازی ارائه جزئیات در گزارش‌ها» از هر ابزاری استفاده کرده است. من نمی‌دانم که اینگونه بوده یا خیر، اما می‌دانم که طی ۱۲ سال همکاری من با آژانس در مورد ایران، گزارش‌ها و بیانیه‌های بی‌شماری از سوی آژانس با نارضایتی آمریکایی‌ها همراه بوده است. آژانس بین‌المللی انرژی اتمی گزارشات خود را طبق اصول سازمانی خود نوشته، حتی اگر آمریکا ناراضی باشد و فکر کند که در مورد ایران ساده‌انگاری شده است.

طبق برجام و توافق پادمانی ایران، آژانس برای اعتمادسازی جهانی در خصوص ماهیت صرفا صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران وظیفه مهم و حائز اهمیتی بر عهده دارد. ارائه جزئیات فنی برنامه هسته‌ای ایران به جامعه جهانی به نفع خود ایران، آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، آمریکا و کل دنیاست. آژانس با گزارش خود در خصوص آب سنگین ایران نشان داد که برای ارائه اطلاعات در مواردی که تهران تعهداتش را نقض کند، آمادگی کامل دارد. اما بیان این مطلب که برجام ناقص است چرا که آژانس جزئیات کمتری را درباره انطباق ایران با توافق منتشر می‌کند، نادرست است.

ممکن است بپسندید

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.