• تاریخ انتشار: شنبه ۲۸ فروردین ۱۳۹۵ ساعت ۰۲:۴۱ | کد خبر : 20078
  • بخش دوازدهم کسانى را که خداوند برگزیده و کتاب خویش را باو سپرده ائمه هستند و آل ابراهیم و اهل دعوت حقند

    آیات‏

    آل عمران: إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِینَ، ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏.

    فاطر: ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ ذلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبِیرُ.

    تفسیر: مرحوم طبرسى میگوید (إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏) خدا انتخاب کرد و برگزید (منظور از آل ابراهیم اولاد اوست اما منظور از آل عمران بعضى گفته‏اند همان آل ابراهیم هستند که موسى و هارون دو فرزند عمرانند بعضى نیز میگویند آل عمران منظور مریم و عیسى است، زیرا مریم دختر عمران است.

    در قرائت اهل بیت علیهم السّلام آمده (و آل محمّد على العالمین) و گفته‏اند نیز که منظور از آل ابراهیم همان آل محمّد است کسانى که از خانواده او محسوب مى‏شوند.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۴

    باید کسانى را که خدا برمى‏گزیند طاهر و پاک و معصوم و منزه از کار زشت باشند.

    زیرا خداوند جز چنین اشخاصى را بر نمیگزیند که ظاهرش مانند باطنش از نظر عصمت و طهارت باشد.

    بنا بر این اصطفا و گزینش اختصاص مى‏یابد بکسانى که معصوم باشند از آل ابراهیم و آل عمران چه پیامبر باشد و چه امام.

    گفته شده که انتخاب دو نوع است:

    یک نوع براى خود کسى را برگزیند که اختصاص بخود او داشته باشد.

    دوم اینکه از میان دیگران انتخاب کند و آن منتخب را برترى بخشد بر دیگران بهمین وجه دوم معنى آیه توجه دارد (ذریه) یعنى اولاد و اعقاب «بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ‏» بعضى گفته منظور در کمک کردن در راه دین است بعضى نیز میگوید در تولید و تناسل است.

    زیرا ائمه علیهم السّلام ذریه آدم سپس نوح و پس از آن ابراهیمند همین نظر از حضرت صادق علیه السّلام نقل شده زیرا فرمود کسانى را که خدا برگزیده بعضى از نسل و نژاد بعضى دیگرند، جبائى هم این نظر را پذیرفته.

    مرحوم طبرسى در این قسمت آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ‏ یعنى قرآن یا تورات یا تمام کتب آسمانى داده‏ایم به کسانى که برگزیده‏ایم.

    گفته‏اند انبیایند حضرت باقر و صادق فرموده‏اند این آیه اختصاص بما دارد و ما را منظور نموده این نزدیک‏ترین نظریه است بواقع.

    فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ‏ در بازگشت ضمیر (منهم) اختلاف نموده‏اند بعضى میگوید یعنى بندگان که این نظر را سید مرتضى پذیرفته بعضى دیگر میگویند منظور همان برگزیده‏ها است از آن گذشته اختلاف دارند در مورد حال این سه فرقه که در آیه تشریح شده بعضى مى‏گویند همه این سه فرقه نجات مى‏یابند این نظر را روایت ابو الدرداء تأیید مى‏کند که میگوید از پیامبر اکرم شنیدم‏

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۵

    میفرمود آنها که در آیه سابق بالخیرات یاد شده به بهشت مى‏روند بدون حساب مقتصد مورد حساب مختصرى قرار میگیرد اما کسى که ظالم بخود است ابتدا حبس مى‏شود بعد وارد بهشت خواهد شد اینها همان اشخاصى هستند که از قول ایشان خداوند در این آیه مى‏گوید: الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ‏.

    [ترجمه روایات‏]

    اصحاب ما از میسر بن عبد العزیز نقل کرده‏اند که حضرت صادق فرمود ظالم از ما خانواده کسى است عارف بحق امام نباشد و مقتصد کسى از ما خانواده است که عارف بامام باشد و سابق بخیرات خود امام است و تمام این سه دسته آمرزیده خواهند شد.

    زیاد بن منذر از حضرت باقر علیه السّلام نقل کرد که فرمود (ظالِمٌ لِنَفْسِهِ) کسى از ما خانواده است که هم گناه مى‏کند و هم صواب اما مقتصد کسى است عبادت پیشه و کوشا باشد سابق بخیرات عبارتند از علی و حسن و حسین علیهم السّلام و کسى که از آل محمّد شهید شود.

    قول دیگر اینست که فرقه ظالم نجات نمى‏یابد قتاده مى‏گوید. ظالم از اصحاب مشأمه است و مقتصد از اصحاب میمنه و سابق همان سابقون مقربند «بِإِذْنِ اللَّهِ» یعنى بامر و توفیق و لطف خدا.

    تفسیر قمى: پس از ذکر آل محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم گفته است‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا آنها عبارت از ائمه هستند ظالِمٌ لِنَفْسِهِ‏ از آل محمّد آنها غیر از ائمه هستند که منکر امام باشند وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ کسى است که اقرار بامام دارد وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ‏ که همان امام است.

    معانى الاخبار: عبد اللَّه علوى باسناد متصل نقل کرد که شخصى از حضرت صادق علیه السّلام تفسیر آیه: ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا، فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ‏ فرمود ظالم کسى است که فکرش در اطراف نفس دور میزند و مقتصد کسى است که با دل سر و کار دارد و سابق کسى است که با خداى خود پیوسته.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۶

    توضیح: اولى کسى است پیرو شهوات نفس است و دومى کسى است که عقاید قلبى خود را تصحیح نموده و سومى کسى است که جر رضا و خشنودى خدا چیزى را نمیخواهد یا دوم کسى هست که در راه اصلاح خویش است یا آن کسى که از عبادت منظورش سود و پاداش خودش هست ولى سومى از عبادت نظر نفع شخصى ندارد که این درجه مقربین است.

    معانى الاخبار: حضرت باقر در باره آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا … فرمود ظالم از ما خانواده کسى است که حق امام را نشناسد و مقتصد عارف بحق امام است و سابق در خیرات باذن خدا خود امام است‏ جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها بهشت برین که داخل آن میشوند سابق و مقتصداند.

    معانى الاخبار: ثمالى گفت در مسجد الحرام خدمت حضرت باقر علیه السّلام نشسته بودم دو نفر از اهالی بصره پیش آمدند، عرضکردند ما سؤالى داریم اجازه میفرمائید بپرسیم. فرمود هر چه مایلید بپرسید گفتند تفسیر این آیه را میخواهیم‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا …

    فرمود این آیات در باره ما خانواده پیغمبر نازل شده. ابو حمزه گفت عرض کردم فدایت شوم پس ظالم از شما خانواده کیست؟ فرمود کسى که حسنات و گناهانش برابر باشد او بخود ظلم نموده. مقتصد کسى است که خدا را در هر دو حالت (سختى و سستى) میپرسند تا مرگ گریبانش را بگیرد عرض کردم پس سابق بخیرات کیست؟ فرمود بخدا قسم کسى که دعوت براه حق کند و امر بمعروف و نهى از منکر نماید و پشتیبان گمراهان نباشد و دشمن تبهکاران باشد و هرگز تن بحکم تبهکاران ندهد مگر از جان خویش یا دین خویش باک داشته باشد و یاورى پیدا نکند.

    احتجاج: ص ۲۰۴- ابو بصیر گفت از حضرت صادق علیه السّلام راجع باین آیه پرسیدم‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فرمود تو چه میگوئى.

    عرضکردم من میگویم اختصاص بفرزندان فاطمه علیها السّلام دارد فرمود کسى که شمشیر

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۷

    بکشد و مردم را بامامت خویش دعوت کند و گمراه نماید چه از فرزندان فاطمه و یا دیگرى باشد در این آیه داخل نخواهد بود.

    عرضکردم پس آیه شامل چه کسانى است؟ فرمود ظالم بخود کسى است که مردم را دعوت بخیر و شر نکند مقتصد کسى است که عارف بحق امام باشد و سابق بخیرات خود امام است.

    بصائر الدرجات: ص ۱۴ سوره بن کلیب از حضرت ابو جعفر علیه السّلام نقل کرد که در باره این آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فرمود سابق بخیرات امام است بهمین جهت این آیه در باره فرزندان فاطمه زهرا علیهما السّلام است‏[۱].

    بصائر: عبد المؤمن انصارى از سالم اشل نقل کرد. سالم هر وقت بمدینه میرفت تا حضرت باقر علیه السّلام را زیارت نمیکرد خارج نمیشد از مدینه بکوفه آمد باو گفتیم سالم چه تحفه آورده‏اى؟ گفت بهترین تحفه دنیا و آخرت را آورده‏ام از حضرت صادق علیه السّلام سؤال کردم راجع بآیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا … فرمود سابق بخیرات ائمه علیهم السّلام هستند.

    کشف الغمه: ص ۳۰۶- داود بن قاسم جعفرى گفت از حضرت امام حسن عسکرى راجع باین آیه پرسیدم‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ بِإِذْنِ اللَّهِ‏ فرمود همه آنها از آل محمّدند. ظالم کسى که اقرار بامام ندارد گفت اشگهایم جارى شد و شروع بفکر نمودم در مقام عظیم و لطف زیادى که خداوند بآل محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم نموده در این موقع امام علیه السّلام بمن توجه نموده فرمود امر بزرگتر از آن مقداریست که در دل خیال کردى در موردشان و بمقام آل محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم. خدا را سپاسگزار باش که ترا متمسک‏

    ______________________________
    (۱) بیش از دوازده روایت در این دو صفحه از بصائر الدرجات نقل مى‏شود که تمام آنها سابق بخیرات را امام علیه السّلام تعیین میکند.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۸

    بحبل ولایت این خاندان قرار داده. روز قیامت که هر گروهى را با پیشواى خود پیش میخوانند تو با ائمه اهل بیت علیهم السّلام خواهى بود ترا مژده میدهم اى ابا هاشم عاقبت بخیرى.

    توضیح: سید بن طاوس در کتاب سعد السعود از تفسیر محمّد بن عباس بن مروان نقل میکند که ابراهیم بن محمّد از سبیعى نقل کرد که گفت بعنوان حج خارج شدم حضرت محمّد بن على علیه السّلام را ملاقات کردم از این آیه پرسیدم‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ‏ ….

    فرمود اهل کوفه در تفسیر آیه چه میگویند. گفتم میگویند آیه در باره آنها است.

    فرمود پس از چه میترسند وقتى اهل بهشت باشند.

    عرضکردم نظر شما چیست؟ فرمود آیه اختصاص بما دارد، سابق بخیرات علی بن ابى طالب و حسن و حسین و شهید از ما خانواده است اما مقتصد روزها روزه‏دار و شبها شب زنده‏دار است.

    اما ظالم بنفس خود جزء تائبین خواهد بود او را مى‏آمرزند ابا اسحاق! بوسیله ما خدا عیب و ننگ را از شما برطرف نمود و بواسطه ما رشته خوارى و ذلت را از گردن شما برداشته و بوسیله ما خدا گناهانتان را میبخشد بما میگشاید و بما ختم میکند نه بوسیله شما ما پناهگاه شما هستیم هم چون غار اصحاب و کهف و کشتى نجات شمائیم مانند کشتى نوح و درب حطه شما هستیم مانند باب حطه بنى اسرائیل.

    سید بن طاوس: گفت تأویل این آیه از بیست طریق نقل شده که در روایات مختصرى زیاد و کم مشاهده میگردد.

    کنز الفوائد: نقل میکند از محمّد بن عباس همین روایت نقل شده جز این که در آن بجاى شهید از ما امام از ما است و در آن روایت مینویسد ظالم بنفس در باره او همان قضاوتى مى‏شود که در باره مردم مى‏شود و او آمرزیده است.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۴۹

    کنز الفوائد: سوره بن کلیب گفت از حضرت ابى جعفر پرسیدم معنى این آیه چیست؟

    ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ‏ … فرمود ظالم بنفس کسى است که امام را نشناسد پرسیدم مقتصد کیست؟ فرمود: کسى که امام را میشناسد، گفتم پس سابق به خیرات کیست؟

    فرمود امام است، عرضکردم پس براى شیعیان شما چه خواهد بود فرمود از گناهان آنها چشم پوشى مى‏شود و دیون آنها پرداخت میگردد و ما درب حطه آنهائیم و بوسیله ما بخشیده میشوند.

    سید بن طاوس: در سعد السعود مینویسد اخبار زیادى در این مورد دیده‏ام که بعضى از آنها را در کتاب بهجه نقل کرده‏ام این اخبار شاهدند بر اینکه آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا شامل تمام اولاد پیغمبر است ظالم بخود کسى است که جاهل بامام زمان خود باشد و مقتصد عارف بامام و سابق بخیرات همان امام وقت است.

    از کسانى که این روایت را نقل نموده‏ایم عبارتند از شیخ ابو جعفر محمّد بن بابویه از کتاب فرق باسناد خود از حضرت صادق و از کتاب واحده ابن جمهور که حضرت از امام حسن عسکرى نقل میکند و از کتاب دلائل عبد اللَّه بن جعفر حمیرى از حضرت عسکرى و از کتاب محمّد بن علی بن رباح باسناد خود از حضرت صادق و روایت کرده از کتاب محمّد بن مسعود بن عیاش در تفسیر قرآن و از جامع صغیر یونس بن عبد الرحمن و از کتاب عبد اللَّه بن حماد انصارى و از کتاب ابراهیم خراز و سایرین که اکنون اسم آنها در خاطرم نیست.

    کنز الفوائد: ابو الجارود از ابو جعفر علیه السّلام در باره آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ الَّذِینَ اصْطَفَیْنا مِنْ عِبادِنا فرمود آنها آل محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم هستند که برگزیده خدایند فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ‏ او هلاک شده است‏ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ آنها صالحین هستند وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَیْراتِ‏

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۰

    بِإِذْنِ اللَّهِ‏ على بن ابى طالب است خداوند میفرماید: ذلِکَ هُوَ الْفَضْلُ الْکَبِیرُ ابن فضل بزرگى است یعنى قرآن‏ جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها یعنى آل محمّد وارد قصرهاى بهشت میشوند که هر قصر از یک مروارید است که در آن مروارید نه شکاف و نه بند و اتصالى وجود دارد که اگر تمام اهل اسلام در آن قصر جمع شوند.

    گنجایش دارد، داراى قبله‏هائى از زبرجد است هر قبه‏اى داراى دو مصراع است (یک لنگه درب مصراع نامیده مى‏شود) هر مصراعى دوازده میل طول دارد خداوند میفرماید یُحَلَّوْنَ فِیها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِیها حَرِیرٌ وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَکُورٌ.

    حزن که در این آیه ذکر شد منظور وحشت و ناراحتى است که در دنیا مبتلا بآن شدند.

    توضیح: از این اخبار چنین استفاده مى‏شود که آیه مربوط بائمه علیهم السّلام و سایر اولاد پیغمبر است ظالم فاسق از این خانواده و مقتصد صالح از آنها است و سابق بخیرات امام است در این آیه داخل نمیشود کسى که عقیده او در امامت صحیح نیست یا خودش مدعى امامت شده بدون استحقاق یا مراد از ظالم کسى است عقیده صحیح ندارد و مقتصد کسى که عقیده‏اش صحیح است و کارى نکرده که موجب خارج‏شدنش از درجه ایمان گردد.

    بنا بر این توجیه این قسمت آیه‏ جَنَّاتُ عَدْنٍ یَدْخُلُونَها بهشت برین که داخل میشوند.

    یعنى مقتصد و سابق نه ظالم بنا بر هر دو وجه منظور از گزینش و انتخاب اینست که خداوند این نژاد را برگزیده که در میان آنها اوصیاء و ائمه را قرار داده نه اینکه همه آنها را برگزیده و منظور از واگذارى کتاب یعنى واگذار به بعضى نموده این یک شرافت است براى همه اولاد پیغمبر اگر موجب تضییع آن نشوند.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۱

    کنز الفوائد: یونس بن خباب از حضرت باقر علیه السّلام نقل میکند که حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم فرمود چه مى‏شود گروهى را وقتى یاد از آل ابراهیم و آل عمران میکنند شادند، اما وقتى یاد از آل محمّد میکنند متنفر میشوند.

    قسم بآن کسى که جان محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم در دست او است اگر یکى از او آنها در روز قیامت بمقدار عمل هفتاد پیغمبر کار نیک کرده باشد خدا از او نمى‏پذیرد مگر اینکه ولایت من و علی بن ابى طالب را بآنها ضمیمه کند.

    کنز الفوائد: ابن عباس گفت خدمت امیر المؤمنین علیه السّلام رسیدم. گفتم آقا مرا مطلع فرما از وصایایى که پیغمبر اکرم صلى اللَّه علیه و آله و سلم بتو نموده فرمود بسیار خوب مى‏گویم.

    خداوند براى شما دین را خواست و امتیاز بر آن بخشید و نعمت خود را بر شما تمام کرد شما شایسته‏تر بآن بودید.

    خداوند وحى کرد به پیامبرش که بمن وصیت کند.

    حضرت رسول صلى اللَّه علیه و آله و سلم فرمود یا علی وصیت مرا حفظ کن تعهدات مرا بپرداز و بعهدها و پیمان‏هاى من وفا کن و وعده‏هاى مرا عملى ساز و قرضم را پرداخت کن روش و سنت مرا زنده بدار و مردم را بملت من دعوت کن.

    زیرا خداوند مرا انتخاب نموده و برگزید یادم آمد از دعاى برادرم موسى گفتم خدایا برایم وزیرى از خانواده‏ام قرار ده چنانچه هارون را وزیر موسى گردانیدى.

    خداوند بمن وحى کرد که علی وزیر و ناصر و جانشین بعد از تو است یا علی تو از پیشوایان هدایت و اولاد من از تو خواهند بود و شما رهنماى هدایت و پرهیزگارى هستید و درختى بشما میروید که ریشه آن منم و شما شاخه‏هاى آن هر که بآن شاخه چنگ زند نجات مى‏یابد و هر که تخلف ورزد هلاک و نابود مى‏شود خداوند ولایت و محبت شما را واجب نموده و شما کسانى هستید که خداوند در کتاب خود از شما یاد نموده و براى بندگان توصیف کرده و فرموده است‏ إِنَّ اللَّهَ‏

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۲

    اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِینَ ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏ شما برگزیده از آدم و نوح و آل ابراهیم و آل عمران هستید شما خانواده اسماعیل و عترت هادیه از محمّد صلى اللَّه علیه و آله و سلم هستید.

    تفسیر قمى: امام علیه السّلام فرمود این چنین نازل شد وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ‏ و آل محمّد على العالمین آل محمّد را از قرآن حذف کرده‏اند[۲].

    تفسیر قمى: در مورد آیه‏ الْحَمْدُ لِلَّهِ وَ سَلامٌ عَلى‏ عِبادِهِ الَّذِینَ اصْطَفى‏ فرمود آنها آل محمّدند.

    ابان بن صلت گفت مأمون از دانشمندان معنى آیه‏ ثُمَّ أَوْرَثْنَا الْکِتابَ‏ را پرسید گفتند منظور تمام امت است رو بحضرت رضا علیه السّلام نموده گفت شما چه میفرمائید فرمود من مى‏گویم منظور عترت طاهره پیغمبر است نه دیگران.

    حضرت باقر فرمود این اختصاص بآل محمّد و شیعیان آنها دارد.

    حضرت باقر علیه السّلام در باره آیه‏اى که از قول ابراهیم نقل مى‏شود رَبَّنا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوادٍ فرمود ما باقیمانده نژاد ابراهیم هستیم دعاى ابراهیم اختصاص بما دارد.

    کنز الفوائد: داود نجار از موسى بن جعفر علیه السّلام نقل کرد که عرضکردم تفسیر این آیه چیست‏ أُولئِکَ الَّذِینَ أَنْعَمَ اللَّهُ عَلَیْهِمْ مِنَ النَّبِیِّینَ مِنْ ذُرِّیَّهِ آدَمَ وَ مِمَّنْ حَمَلْنا مَعَ نُوحٍ وَ مِنْ ذُرِّیَّهِ إِبْراهِیمَ وَ إِسْرائِیلَ وَ مِمَّنْ هَدَیْنا وَ اجْتَبَیْنا إِذا تُتْلى‏ عَلَیْهِمْ آیاتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُکِیًّا فرمود ما ذریه ابراهیم هستیم مائیم که با نوح حمل شدیم و ما برگزیده خدائیم اما این قسمت آیه‏ وَ مِمَّنْ هَدَیْنا وَ اجْتَبَیْنا از کسانى که هدایت کردیم و برگزیدیم.

    بخدا قسم آنها شیعیان ما هستند که خدا ایشان را بمحبت ما هدایت نمود و براى دین ما برگزید بر این روش زنده‏اند و بر همان مى‏میرند خداوند ایشان را

    ______________________________
    (۱) همین روایت از جعفر بن محمّد امام صادق علیه السّلام نیز نقل مى‏شود.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۳

    بعبادت و خشوع و رقت قلب ستوده میفرماید إِذا تُتْلى‏ عَلَیْهِمْ آیاتُ الرَّحْمنِ خَرُّوا سُجَّداً وَ بُکِیًّا بعد میفرماید: فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ خَلْفٌ أَضاعُوا الصَّلاهَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ فَسَوْفَ یَلْقَوْنَ غَیًّا.

    بعد گروهى جانشین آنها شدند که نماز را از بین بردند و پیرو شهوات گشتند بزودى روبرو باغى میشوند و آن کوهى از مس گداخته که در وسط جهنم میچرخد.

    تفسیر فرات: ابن عباس در مورد آیه‏ فَاجْعَلْ أَفْئِدَهً مِنَ النَّاسِ‏ گفت پیامبر اکرم فرمود منظور دلهاى شیعیان ما است شیفته محبت ما میگردد.

    تفسیر فرات: احمد بن قاسم باسناد خود از حضرت باقر علیه السّلام در باره آیه‏اى که خداوند از قول ابراهیم نقل میکند رَبَّنا إِنِّی أَسْکَنْتُ مِنْ ذُرِّیَّتِی بِوادٍ غَیْرِ ذِی زَرْعٍ عِنْدَ بَیْتِکَ الْمُحَرَّمِ‏ ….

    فرمود خداوند نفرموده دلهاى مردم را متوجه بآن کن (یعنى خانه خدا) فرموده است دلهاى مردم را شیفته آنها بگردان شما خیال میکنید خداوند بزرگداشت و آمدن کنار این سنگ‏ها و خویشتن مالیدن به آن‏ها را واجب کرده اما آمدن در خانه ما و پرسیدن از ما و محبت ما را واجب نکرده؟ به خدا سوگند جز این را واجب ننموده.

    کافى: عبد اللَّه بن عجلان از حضرت باقر علیه السّلام در باره آیه شریفه‏ إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِیُّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا شایسته‏ترین مردم نسبت به ابراهیم کسانى هستند که پیرو او باشند و این پیامبر و کسانى که ایمان آورده‏اند.

    فرمود آنها ائمه و پیروان ایشانند.

    توضیح: مرحوم طبرسى در مجمع البیان از عمر بن یزید نقل میکند که حضرت صادق علیه السّلام بمن فرمود شما بخدا قسم از آل محمّدید گفتم آقا از خود آنها هستیم.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۴

    فرمود آرى بخدا قسم از خود آنها محسوب میشوید سه مرتبه تکرار نمود سپس نگاهى بمن نمود و من بآن جناب نگاه کردم فرمود عمر! خداوند در این آیه میفرماید: إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِیمَ لَلَّذِینَ اتَّبَعُوهُ وَ هذَا النَّبِیُّ وَ الَّذِینَ آمَنُوا وَ اللَّهُ وَلِیُّ الْمُؤْمِنِینَ‏.

    تفسیر عیاشى: حنان بن سدیر از پدر خود نقل نمود که حضرت باقر فرمود إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِینَ ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ‏.

    ما از آنها هستیم و ما یادگار آن نژاد هستیم.

    تفسیر عیاشى: ابو حمزه از حضرت باقر علیه السّلام نقل کرد که فرمود هنگامى که مدت نبوت حضرت رسول باتمام رسید و برنامه‏اش تکمیل شد خداوند باو وحى کرد یا محمّد وظیفه نبوت خود را انجام دادى و مدت تو بپایان رسید دانشى که در اختیار تو است مربوط بایمان و اسم بزرگ و علمهاى وراثتى و آثار علم نبوت را در اختیار جانشین خود از نژاد خویش قرار ده زیرا من علم و ایمان و اسم اکبر و میراث علم و آثار نبوت را از نژاد تو قطع نمى نمایم چنانچه از خانواده‏هاى انبیا قطع نکردم تمام پیامبرانى که در فاصله تو و پدرت آدم قرار گرفته‏اند این آیه اشاره بهمین مطلب است:

    إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى الْعالَمِینَ ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏.

    خداوند عزیز دانش و علم را پوشیده نداشته و کار خود را بهیچ یک از مردم وانگذارده نه بملک مقرب و نه نبى مرسل ولى سفیرانى از ملائکه فرستاد. باو دستور داد که چنین و چنان بگوید واجبات و محرمات را باو گفت مسائل مردم را بآن سفیر گوشزد کرد آن سفیر هم بانبیاء و برگزیدگان ایشان و یاوران آنها و نژادى که گروهى بگروه دیگر پیوسته هستند.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۵

    این آیه اشاره بهمین مطلب است:

    فَقَدْ آتَیْنا آلَ إِبْراهِیمَ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ وَ آتَیْناهُمْ مُلْکاً عَظِیماً بخاندان ابراهیم کتاب و حکمت و قدرت عظیمى دادیم.

    کتاب همان نبوت است و حکمت همان پیغمبران برگزیده هستند و اما قدرت عظیم عبارت از ائمه هدى هستند و تمام آنها از همان نژاد پیوسته بیکدیگرى است که در میان آنها بقیه و عاقبت و حفظ میثاق تا انقراض دنیا اما دانشمندان و فرمانروایان میتوانند علم و هدایت را استنباط نمایند.

    تفسیر عیاشى: ابى کلده از حضرت باقر علیه السّلام نقل کرد که پیامبر اکرم صلى اللَّه علیه و آله و سلم فرمود روح و راحت رحمت و نصرت فراخى و توانائى خشنودى و رضوان و رهائى و رستگارى و قرب و محبت از جانب خدا و پیامبر اختصاص دارد بکسى که علی علیه السّلام را دوست داشته باشد و پیرو جانشینان بعد از او باشد بر من لازم است که آنها را داخل در شفاعت خود نمایم و بر خدا لازم است که خواسته مرا در باره آنها بپذیرد.

    زیرا آنها پیروان منند و هر کس پیرو من باشد از من محسوب مى‏شود.

    شبیه ابراهیم در من نیز جارى است چون او از من و من از اویم دینش دین من و دین من دین او، سنت او سنت من و از من سنت اوست، فضل من فضل او است ولی من از او برترم و برترى من براى او یک نوع برترى و فضل است و این تفسیر قول خداست:

    ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏.

    تفسیر عیاشى: ابى عمرو زبیرى از حضرت صادق علیه السّلام نقل کرد که به آن جناب گفتم چه دلیل از قرآن دارید که آل محمّد اهل بیت او هستند.

    فرمود این آیه‏ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ‏ و آل محمّد چنین نازل شده‏ عَلَى الْعالَمِینَ، ذُرِّیَّهً بَعْضُها مِنْ بَعْضٍ وَ اللَّهُ سَمِیعٌ عَلِیمٌ‏ و ذریه آنها جز نسل ایشان از صلب آنها نیست.

    بخش امامت ( ترجمه جلد ۲۳ تا ۲۷بحار الأنوار)، ج‏۱، ص: ۱۵۶

    و فرموده‏ اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُکْراً وَ قَلِیلٌ مِنْ عِبادِیَ الشَّکُورُ و آل عمران و آل محمّد.

    کنز الفوائد: از فضیل نقل میکند که حضرت باقر در باره آیه‏ وَ لَقَدِ اخْتَرْناهُمْ عَلى‏ عِلْمٍ عَلَى الْعالَمِینَ‏ فرمود منظور اینست که ائمه و پیشوایان از مؤمنین را بر دیگران برترى داده‏ایم.

    توضیح: ابن بطریق در کتاب عمده ص ۴۷- از تفسیر ثعلبى باسناد خود از اعمش روایت میکند و او از ابى وائل که گفت من در قرآن عبد اللَّه بن مسعود خواندم: إِنَّ اللَّهَ اصْطَفى‏ آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إِبْراهِیمَ وَ آلَ عِمْرانَ‏ و آل محمّد على العالمین‏

    [۱] ( ۱) بیش از دوازده روایت در این دو صفحه از بصائر الدرجات نقل مى‏شود که تمام آنها سابق بخیرات را امام علیه السّلام تعیین میکند.

    [۲] ( ۱) همین روایت از جعفر بن محمّد امام صادق علیه السّلام نیز نقل مى‏شود.

    منبع: نرم افزار جامع الاحادیث نور

       نظر مخاطبان                                  نظرشما چیست؟               در انتظار تایید:0

  • برچسب ها : , , , , , ,
  •  

    رزرو هتل در مشهد

     

    آخرین اخبار