• تاریخ انتشار: شنبه ۰۸ آبان ۱۳۹۵ ساعت ۰۹:۴۹ | کد خبر : 52423
  • به گزارش وعده صادق به نقل از ایرنا تاریخچه صنایع دستی در سیستان و بلوچستان همچون دیگر مناطق ایران به گذشته های دور بر می گردد به طوری که بر اساس مشاهدات باستان شناسان نخستین شواهد دست ساخته ها در این استان را می توان به ابزار سنگی ساخته شده توسط انسان در منطقه لادیز به دوره پارینه سنگی دانست اما آن چیزی که به صورت متداول به عنوان صنایع دستی عموم مردم می شناسند به سایت های باستان شناسی استان نظیر شهر سوخته با آثاری همچون حصیر بافی، پارچه بافی و ابزار چوبی با قدمت پنج هزار ساله برمی گردد.
    به گفته بسیاری از کارشناسان صنایع دستی تجلی ویژگی های فرهنگی و مظهر تمدن انسان های هر جامعه در گذر تاریخ است.
    قالی بافی، گلیم بافی، چادر بافی، حصیر بافی، سوزن دوزی، سفالگری، طلاسازی، صنایع دستی دریایی و لنج سازی تنها بخشی از هنرهای دستی مردم این دیار است که هر بیننده ای را به خود جلب می کند.
    **سوزن دوزی
    این هنر تنها با مدد دستان توانا و فکر خلاق زنان هنرمند سیستان و بلوچستان بر عرصه پارچه جاودان می شود به طوری نقش و نگاره های آن را می توان بر روی سجاده، رومیزی، کوسن، روتختی، جانماز و غیره مشاهده کرد.
    **خامه دوزی
    خامک دوزی یا خمک دوزی واژه محلی خامه دوزیست که سفید دوزی نیز خوانده می شود اما آنچه از گذشته های دور بر آن نامیده شده خمک دوزی است، نامی که درخشش زیبای الیاف ظریف ابرایشم درتارو پود پارچه های زیبای سیستان را به همت دستان پرتوان وذوق بی کران مردمانش یادآور می شود.
    از این هنر زیبا در تزیین لباس، جانماز، کوسن و رومیزی و حتی دیوار کوب استفاده می شود که تاریخ و قدمت آن را می توان با زمان ظهور ابریشم در سیستان مصادف دانست به طوری که به گواه بسیاری از کارشناسان اوج این هنر را همچون دیگر هنرها و صنایع سیستان و بلوچستان می توان به دوره اشکانی وساسانی نسبت داد.
    دلیل خواندن این هنر ظریف و زیبای اصیل سیستانی به این نام این است که در گذشته ابریشم به صورت خام یعنی بدون هیچ پرداخت و یا اعمالی از قبیل رنگرزی و پخت یا سفید کاری مورد استفاده قرار می گرفت وهمین امر دلیلی بر نامیدن این هنر بدین نام است.
    ***سیاه دوزی
    سیاه دوزی نوعی سوزن دوزی است که این نوع دوخت برای تزیین پیش سینه و سر آستین لباس بکار می رود و تنها از نخ سیاه رنگ که معمولا ابریشمی است استفاده می شود.
    هنرمندان در این هنر با دوخت دندان موشی به هم چسبیده نقشهایی را به شکل مثلث بر روی لباس می دوزند و بین این دندان موشی ها گاهی از دوخت زنجیره استفاده می شود.
    ***پریوار دوزی
    این نوع دوخت، پلیوار نیز نامیده می شود که نوعی گلدوزی بر روی پارچه است که بیشتر بر روی حاشیه روسری، دور آستین و سرپاچه شلوار استفاده می شود.
    ***حصیر بافی
    هنر حصیر بافی جایگاهی ویژه در زندگی مردمان سیستان وبلوچستان داشته است به طوری که این هنر پیشینه ای به درازای شهرسوخته و دریاچه هامون دارد.
    حصیر بافی در منطقه سیستان با گویش «خولک بافی» و در منطقه بلوچستان با گویش «تگرد» تلفظ می شود که از نظر نوع مواد اولیه با هم تفاوت زیادی دارند به طوری که خولک بافی از ساقه های نی و تگرد از برگ درختان خرمای وحشی (داز) بافته می شود.
    محصولات تولیدی حصیر بافی سیستان عبارتند از پرده، سایه بان و توتن ( نوعی قایق حصیری) و از محصولات تولیدی حصیربافی بلوچستان می توان به روپگ( جارو)، پروند( کمربند برای بالا رفتن از درخت نخل)، سواس( صندل)، سمان( زیرانداز)، سفت ( جانماز)، کچو( خورجین)، کپات( سبد کوچک) و غیره اشاره کرد.
    *** سفال
    سفال در سیستان و بلوچستان با نام روستای کلپورگان سراوان در آمیخته شده به طوری که زنان هنرمند این روستا با پیروی از نیاکان خود حیات هفت هزار ساله نوعی سفال پیش از تاریخ ایران را با همان روش ساخت و تزیین ادامه دادند و این روستا را به موزه زنده خاک تبدیل کردند.
    زنان روستای کلپورگان سراوان بدون استفاده از چرخ سفالگری در تهیه سفال، آن را به روش سنتی ابتدایی، بدیع و به کمک دست می سازند که این امر موجب شگفتی جهانیان شده است.
    طرحها و نقشهای سفال کلپورگان نیز کاملا هندسی است و تداعی نقشهای باستانی است تــزیینــات روی سفالینه ها با نمادهای تجریدی است که از نسلی به نسل دیگر به یادگار مانده است و حکایت از راز و رمــز و خواهش های روحی و درونی هنرمند از محیط اطراف و اعتقادات و باورهای او دارد و اغلب نمادها شبیه به نقوش سفالهای پیش از تاریخ و آغاز دوره تاریخی است.
    از نکات جالب در این سفال این است که در آن لعاب به کار نمی رود بلکه برای تزیین و نقاشی از سنگ تیتوک استفاده می شود، این سنگ در منطقه تپه آچار در کهوران مهرستان در همسایگی سراوان یافت می شود و رنگ آن معمولا قهوه ای یا سیاه است، این سنگ نوعی سنگ منگنز است و رنگی که از آن به دست می آید قهوه ای است.
    سفال کلپورگان اغلب به شکل کاسه، کوزه، جام، قدح، پارچ و لیوان و قلک ساخته می شود و اغلب ظرف های ساخته شده آن نیز دارای سرپوش است که گاه خود به عنوان ظرفی مستقل مورد استفاده قرار می گیرد.
    هر چند در مورد این اثر تاریخی و هنر زیبا تبلیغاتی در خور شان آن انجام نشده اما آنقدر هویت و کیفیت منحصربفردش مشهود بوده که اکنون در بازارهای مهم جهانی شهره است به گونه ای که اینک کوره های سفالپزی کلپورگان نام دومین کارگاه سفال دنیا و تنها موزه زنده سفال را با خود یدک می کشند.
    ***سکه دوزی
    این هنر به دلیل مصارف تزئینی وزینتی اش پس از سوزن دوزی جایگاه ویژه ای در صنایع دستی بلوچستان دارد به طوری که هنرمندان با مواد و مصالحی نظیر آینه های ریز ودرشت، پولک، منجوق و مروارید، خرمهره، دکمه صدفی، نوار یراق، پارچه، سکه و صدف استفاده می شود که در جشن ها و مراسم شاد استفاده می شود.
    ***گلیم بافی
    به گفته کارشناسان آنچه که در تاریخ آمده این است که با آمدن سکاها به سیستان و بلوچستان تحولی بزرگ در این منطقه صورت گرفت کمترین چیزی که امروز می توانیم بگوییم این است که بافته های منطقه تحت تاثیر هنر سکاها تحولی عظیم یافت.
    شهرت بافته های سیستان در دوره اسلامی نشان از یک هنر پر سابقه و کهن دارد.
    در گذشته مردمان این منطقه نیز مانند سایر اقوام کوچ رو بوده و در چادر زندگی می کردند و از گلیم به عنوان زیر انداز، پشتی، سفره آرد و نان ،خورجین و کیسه های نمک استفاده می شد.
    همچنین هنرمندان برای تزیین گلیم از خرمهره، صدف، سکه، منگوله و سنگهای زینتی بهره می گرفتند.
    نقوش گلیم سیستان به صورت هندسی، ذهنی و راه راه بر گرفته از محیط اطرافشان است و رنگ بندی تیره گلیم این منطقه را از سایر گلیم های مناطق دیگر متمایز می کند.
    ***زیورآلات سنتی
    طلا فلزی جاودان و درخشنده است و در زندگی تاریخ بشر اهمیت زیادی داشته است از این رو وجود کوره های ذوب فلز در سیستان و بلوچستان نشان از قدمت هنر فلز سازی در این منطقه دارد به طوری که زیورآلات سنتی اغلب برای خود آرایی و گاه ریشه های مذهبی نیز دارد استفاده می شده است.
    تاریخچه بیشتر نگاره ها و نقشها و روشهای تزئینی زیورآلات به روزگاران باستان بر می گردد.
    هنر زیورآلات سنتی در این منطقه آمیزه ای از هنر میناکاری، مرصع کاری، مشبک کاری، منبت کاری و کنده کاری است، این هنر دارای تنوع بی نظیر محصولات با بیش از ۵۰ گونه مختلف است که از آن جمله می توان به گوشواره، چوری ( النگو)، سربند، کپگو( گردن بند) و تاسنی ( سنجاق سینه) اشاره کرد.
    ۷۳۱۶ ** ۶۰۸۱ خبرنگار: عصمت جهانی ** انتشار دهنده: حیدر سرایانی

    همراه با شبکه خبری وعده صادق

    منبع:

       نظر مخاطبان                                  نظرشما چیست؟               در انتظار تایید:0

  • برچسب ها : , , , , ,
  •  

    رزرو هتل در مشهد

     

    آخرین اخبار