نظر اسلام در باره خاک بازی کودکان

0 1

بازی یکی از مهم‌ترین و اساسی‌ترین فعالیت کودک به شمار می‌رود که کارکردهای مهم دیگری را داراست که هر یک از این کارکردها به جنبه‌ای از زندگی کودک مربوط می‌شوند.

به گزارش وعده صادق ،خداوند نخستین دوره رشد انسان را با بازی همراه کرده است یکی از ویژگی های پیامبر(صلی الله علیه و آله) هم بازی شدن  با کودکان بود. او همیشه با فرزندان حضرت زهرا (علیهاسلام)همبازی می شد، آنان را در آغوش گرفته بر دوش و پشت خود سوار می کرد

در اسلام توصیه اکید به این موضوع شده است که کودکان را تا هفت سالگی آزاد بگذارید تا بازی کنند. امام صادق (علیه‌السلام) فرموده‌اند:بگذار فرزندت تا هفت سال به بازی بپردازد، در هفت سال دوم به اوادب بیاموز و در هفت سال سوم مراقب او باش.

اسلام علاوه بر آنکه از واپس زدن این تمایل در کودکان جلوگیری می‌کند توصیه می‌نماید که پدران و مادران امکانات لازم برای بازی کودک را فراهم کنند و در هر موقعیت و مقام اجتماعی نیز که هستند وقتی را برای بازی با فرزندان خویش اختصاص دهند و خیال نکنند که درصورت بازی کردن با فرزندانشان اقتدار یا متانت آنان خدشه‌دار می‌شود. از دیدگاه ویجین روان‌شناس بازی و بازی درمانگر معروف ، بازی یکی از فعالیتها و اهداف مهم کودک در زندگی است. او نمی‌تواند از راه دیگری غیر از بازی به کشف محیط پیرامون خود بپردازد. استعدادهای خود و تواناییهایش را شناسایی کند و آنها را بکار بگیرید.

امروزه ثابت شده است که کودکانی که به اندازه کافی و به درستی بازی نمی‌کنند از رشد ذهنی مناسب ، رشد اجتماعی درست بی‌بهره هستند. ویلیام استون می‌نویسد: بازی غریزه‌ای برای رشد و نمو استعدادها و یا تمرین مقدماتی برای اعمال آتی است.

 

حال سوال ایجاست چه بازیهایی مورد توجه و اهمیت بسیار و در اولویت قرار دارد و مناسب کودک است؟

بچه‌ها دوست دارند طبیعت را حس کنند و زمانی می‌توانند به درک و شناسایی آن برسند که خودشان آن ‌را تجربه کنند. برای کودکان زیر  شش سال  که به درک انتزاعی نرسیده اند ، طبیعت و شناخت ان اولین قدم شناخت قادر مطلق محسوب می شود  .رشد و نمو در طبیعت،تحرک و زندگی جانوران و عناصر طبیعی چوب اب ، باد ،خاک و اتش  ، قدر ت و پیچیدگی که در هر کدام از انها نهفته است، همه بخشی ناچیز  از شعور و قدرت نمایی ان قادر مطلق است . در این بین یکی از عناصر اصلی که از زمانهای دور جزئی از انسان ، عامل تغذیه و رویش گیاهان ، و ابزار بازی او محسوب می شده است . خاک و ماسه بوده است.

ماسه از مواد اولیه برای بازی حسی کودکان و جزئ بازیهای اصلی شناختی کودک محسوب می گردد. ماسه‌بازی فعالیتی طبیعی، جذاب و لذت‌بخش است که دنیایی صمیمی، گرم و پررمز و راز برای کودکان می‌سازد. دنیایی که خیال، رویاها، احساس، عاطفه و مهارت آن‌ها را قوت می‌دهد

بازی‏های طبیعی از اهمیت خاصی برخوردار است. در این راستا روایت شده است:

ماسه (خاک)بازی ، بازی تنها بازی سفارش شده در دین اسلام  محسوب می شود ، خاک جایگاه ویژه ایی در باورهای مذهبی  مسلمانان دارد . ما از خاک امده اییم و به خاک می بریم ، برای سجده در درگاه خداوند خاک برگزیده ایی منحصر به فرد است .
پیامبر اکرم(ص) بر کودکانی عبور کرد که مشغول خاک‏بازی بودند. بعضی از اصحاب، آنان را از بازی نهی کردند. پیامبر فرمود: بگذارید بازی کنند، خاک بهار کودکان است.(مجمع‏ الزوائد، ج۸، ص۱۵۹)(کتاب کودک نامه ایرقویی)

مربی‌های باتجربه، ماسه‌(خاک)بازی را برای کودک لازم نه؛ واجب می‌دانند. بالابردن ادراک کودک، رشد و پرورش خلاقیت، گویایی، مهارت‌های اجتماعی، قدرت تجسم فضایی و هندسی، چیز کمی نیست که از عهده‌ی این بازی برمی‌آید. بازی با ماسه ابزاری برای بیان خود کودک و ایجاد آرامش او نیز هست. حتی در رشد اعتمادبه‌نفس و شکل‌گیری عضلات او کمک می‌کند. بالارفتن هیجان اجتماعی، لذت از فعالیت‌های گروهی و مشارکت جمعی را هم به آن اضافه کنید. این همه فایده در یک بازی ساده و طبیعی!

از رویکردهای قدیمی اموزش چون مونتسوری ،رجیو والدورف  تا رویکردهای نوین “یادگیری از طریق بازی” نه تنها از ارزش این بازی اصیل کاسته نشده است بلکه بیش از شصت سال است که در حوزه رواندرمانی کودک و بزرگسال مورد توجه قرار می گیرد.

 

روشهای  ماسه بازی

در این بازی   والدین تعیین کننده نوع و شیوه بازی کودک نیستند. بهتر است شرایط سالم برای بازی فراهم سازند و خود به عنوان همبازی شرکت داشته باشند و اجازه بدهند کودک با قدرت خلاقیت خودبازی را اراده کند. در این بازیها والدین نباید خواست و اراده خود را به کودک تحمیل کنند. همپای او و هم‌ردیف او قرار بگیرند و بازی شادی را فراهم کنند. پیامبر اکرم می‌فرمایند: هر کس که کودکی نزد اوست باید برای اوکودک شود.

با توجه به اهمیت و نقش سازنده‌ای که بازی در رشد کودکان دارد و به این اهمیت و ضرورت از طرف متخصصان ، صاحبنظران و بزرگان تاکید فراوان شده است توجه به آن لازم و ضروری می‌نماید. بطوری که والدین در مسیر تربیت کودک خود در بیشتر موارد می‌توانند از بعد بازی وارد شده و تربیت مناسبی را روی کودک خود اعمال نمایند.

شاید برای برخی  والدینی که در دوران کودکی برای این نوع بازیها با انها بد رفتاری شده  است، بعضی از گفته های والدین آنها جزء باورهایشان شده است (مثلاً گل بازی نکن، آب بازی بد است) آنان نیز با فرزندانشان همان گونه رفتار می نمایند.

آ.اس.نیل می گوید: «من شخصا ترجیح می دهم کودکی را ببینم که پس از بازی کردن لباسهایش پر از گرد و خاک شده است، ولی خوشحال و خندان به نظر می رسد، در حالی که بسیاری از والدین ترجیح می دهند برای کثیف نشدن لباسهای فرزندشان او را در گوشه ای ساکت و آرام بنشانند و مانع بازی کردن او شوند.»(

ممکن است بپسندید

نظر شما چیست؟

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.