• تاریخ انتشار: چهارشنبه ۰۶ بهمن ۱۳۹۵ ساعت ۱۵:۴۵ | کد خبر : 65371
  • به گزارش وعده صادق به نقل از گروه بین‌الملل خبرگزاری تسنیم، رئیس مؤسسه تحقیقات صلح بین‌الملل استکهلم، با حضور در خبرگزاری تسنیم به تشریح دیدگاه‌های خود درباره مسائل منطقه خاورمیانه، اروپا و همچنین آمریکا پرداخت.

    دن اسمیت در ابتدای این گفتگو شرح مختصری درباره مؤسسه تحقیقات صلح بین‌الملل استکهلم ارائه کرد:

    مؤسسه تحقیقات صلح بین‌الملل استکهلم (سیپری) یک مؤسسه تحقیقات صلح مستقل و بین‌المللی در استکهلم است، بنابراین ما یک اندیشکده سوئدی نیستیم بلکه یک مؤسسه تحقیقاتی بین‌المللی هستیم. ما در سال ۱۹۶۶ تأسیس شدیم و اخیرا پنجاهمین سالگرد شروع بکارمان را پشت سر گذاشتیم. کار ما تولید دانش بیشتر برای کمک در جهت یافتن راه‌حل‌هایی صلح‌آمیز برای مناقشات و پرداختن به مسأله مسابقه تسلیحاتی در آن زمان یعنی رویارویی‌های بین آمریکا و شوروی بود.

    امروز ما بر روی مسائل امنیتی و صلح متمرکز هستیم، [مسائلی] که فکر می‌کنیم در زمان معاصر دارای اهمیت هستند. تمام کارهای ما به طور کامل بر واقعیات استوار هستند. ما یک مؤسسه تحقیقاتی کاملا تجربی هستیم نه یک سازمان با رویکرد نظری. فکر می‌کنم ما عموما به عنوان مرجعی برای اطلاعات در حوزه هزینه‌کردهای نظامی، تولید و تجارت اسلحه و تسلیحات هسته‌ای شناخته شده‌ایم. افراد و دولت‌های مختلفی از اطلاعات ما استفاده می‌کنند. ما همچنین بر روی مسائلی چون دلایل و راه‌حل‌های احتمالی برای مناقشات شامل مناقشات خشونت‌آمیز، مسائلی چون تأثیر تغییرات آب‌وهوایی بر ثبات صلح و نیز مسائل منطقه‌ای متمرکز هستیم.

    در ادامه دن اسمیت به سؤالات اعضای گروه بین‌الملل و سیاست خارجی تسنیم پاسخ داد. بخش اول این گفتگو که متمرکز بر مسائل خاورمیانه و تروریسم افراطی است، ارائه می‌شود.

    تسنیم: شما وضعیت تصویر کلی منطقه خاورمیانه را در دوران دولت جدید آمریکا چگونه ارزیابی می‌کنید؟

    اسمیت: جهان دو دهه گذشته از ۱۹۹۰ تا ۲۰۱۰ صلحی فزاینده را تجربه کرده است. اما در شش-هفت سال گذشته وضعیت بدتر شده است. در ۱۹۹۰، ۵۰ مناقشه نظامی در جریان بودند؛ این رقم در سال ۲۰۱۰ به ۳۰ مناقشه کاهش یافت اما اکنون بار دیگر به رقم ۵۰ بازگشته است.

    چندین فقره از این مناقشات نظامی که بخشی از دلایل افزایش خشونت هستند در خاورمیانه قرار دارند: سوریه، یمن، لیبی و مناقشه صحرای سینا؛ مناقشات جدید بر روی مناقشاتی که قبلا در عراق یا اسرائیل-فلسطین وجود داشتند، ظاهر شده‌اند.

    مداخلات خارجی از جانب آمریکا، انگلستان و فرانسه – علی‌رغم دستاوردهایی که در کوتاه‌مدت داشته‌اند – بخشی از تصویر تشدیدکننده وضعیت در بلند‌مدت بوده‌اند.

    باید به یاد داشته‌ باشیم مسائلی که این مناقشات مسلحانه را در خاورمیانه ایجاد کردند توسط دولت ترامپ یا دولت اوباما ایجاد نشده‌اند. دلایل این مناقشات بسیار عمیق‌تر هستند. آنچه که در یک دهه و نیم گذشته در خاورمیانه شاهد بوده‌ایم، این است که مداخلات خارجی از جانب آمریکا، انگلستان و فرانسه – علی‌رغم دستاوردهایی که در کوتاه‌مدت داشته‌اند – بخشی از تصویر تشدیدکننده وضعیت در بلند‌مدت بوده‌اند. فکر می‌کنم که همین وضعیت در مورد سوریه نیز صادق است. من هیچ امیدی ندارم که مداخله روسیه متفاوت‌ از مداخلات قبلی باشد. این مداخله ممکن است به برخی تأثیرات کوتاه‌مدت دست یابد که حتی برای صلح نیز مثبت باشند اما در بلند مدت عاملی برای بدتر شدن وضعیت خواهد بود.

    در این وضعیت، دولت‌ها و رهبران منطقه و خارج از آن نیازمند عقلانیت، نگاه بلندمدت، دانش بسیار، فهم عمیق و تعهد جدی به رفاه منطقه و مردم آن هستند نه منافع شخصی این یا آن دولت یا گروه. اما اگر بپذیریم که به این موارد نیاز داریم، آیا فکر می‌کنید دولت ترامپ می‌تواند آنها را فراهم کند؟ متأسفانه، با توجه به آنچه تاکنون شاهد بوده‌ایم جواب «نه» خواهد بود. بنابراین درباره تحولات آتی در این منطقه نگران هستم. دولت ترامپ دلیل هیچ یک از این مشکلات نیست اما تاکنون هیچ چشم‌اندازی متصور نیستم که به یک راه‌حل نیز کمک کند.

    تسنیم: با توجه به گفتگوهایی که اخیرا در آستانه انجام گرفتند، مذاکرات آتی در ژنو و نیز همکاری احتمالی بین آمریکا و روسیه یا برخی بازیگران منطقه‌ای، آیا چشم‌اندازی برای صلح در سوریه در سال ۲۰۱۷ یا سال‌ بعدی متصور هستید؟

    اسمیت: تا زمانی که نیروهای درگیر در سوریه آماده صلح نباشند، هیچ صلحی در این کشور بوجود نخواهد آمد. این امر پس از آن رخ خواهد داد که یا یک طرف به یک پیروزی بزرگ دست یابد یا اینکه متوجه شوند با جنگ کردن به چیز بیشتری دست نخواهند یافت. زمانی که تمام طرف‌ها علم به این امر یابند، درگیری‌ها متوقف می‌شود. اگر بن‌بستی به وجود آید که همه از آن متضرر شوند، این احتمال وجود خواهد داشت که به یک توافق صلح دست یابند.

    در کوتاه‌مدت همه ممکن است با یک آتش‌بس یا حتی به اصطلاح یک توافق صلح موافقت کنند، اما در صورتی که متقاعد نشوند جنگ دیگر فایده‌ای برای آنها نخواهد داشت، نبرد در برهه‌ای بار دیگر از سر گرفته خواهد شد. بنابراین امکان دستیابی به نوعی توافق که منجر به اندکی توقف در نبردها شود را رد نمی‌کنم اما متأسفانه اکنون شرایط لازم برای دستیابی به یک راه‌حل بلند مدت در سوریه را مشاهده نمی‌کنم.

    بنابراین امکان دستیابی به نوعی توافق که منجر به اندکی توقف در نبردها شود را رد نمی‌کنم اما متأسفانه اکنون شرایط لازم برای دستیابی به یک راه‌حل بلند مدت در سوریه را مشاهده نمی‌کنم.

    فکر می‌کنم مشکل عمیق‌تر این است که اگرچه غرب ممکن است اشتباهاتی در حوزه ارتباطاتش با برخی گروه‌های شورشی در سوره مرتکب شده باشد اما علاوه بر آن، سیستم حکومتی در سوریه نیز بخشی از مشکل بلند‌مدت است. آغاز جنگ در سال ۲۰۱۱، در ابتدا قیامی توسط افرادی که اکنون تبدیل به داعش شده‌اند، نبود. در ابتدا شورش‌ها توسط جبهه‌النصره شروع نشدند. در ابتدا مردم عادی بودند که خواهان قدرت بیشتر در تعیین سرنوشت و زندگی‌شان بودند که حقشان نیز بود. این حقی بود که دولت سوریه به آنها نداد. با این وجود، در آن زمان اگر دولت نوعی رفاه برای مردم سوریه ارائه می‌کرد، ممکن بود مردم این وضعیت را بپذیرند. این امر را در بسیاری کشورها شاهد هستیم. آنها سیستم قدرت را نمی‌پسندند اما اگر وضعیت زیاد بد نباشد، آن را می‌پذیرند. اما در سال‌های ۲۰۱۰ و ۲۰۱۱ رفاه مردم سوریه به مانند برخی دیگر از کشورهای عربی دچار چالش شده بود. در نتیجه یک انقلاب عمومی بوجود آمد. جناح‌های سنی به سرعت از این واقعیت سوء استفاده کرده و یک جنگ بنیاد‌گرایانه را آغاز کردند. اما منشأ این امر در ناکارآمدی سیستم حکومتی نهفته است. بنابراین اگر از یک طرف حمایت از گروه‌های شوروشی اشتباه است، از سوی دیگر حمایت از دولت اسد نیز حمایت از صلح نیست بلکه متأسفانه حمایت از سیستمی است که این جنگ را آغاز کرد.

    حال چگونه دولت‌هایی به مانند روسیه و ایران که از اسد حمایت می‌کردند و دولت‌هایی چون آمریکا، عربستان سعودی و ترکیه که از گروه‌های شورشی مختلف حمایت می‌کردند، باید از این وضعیت خارج شوند؟ برای تحقق این امر نیازمند عقلانیت، دانش بسیار و علاقه مردمان عادی هستیم.

    تسنیم: به این نکته اشاره کردید که دولت سوریه مردم را از حقوقشان محروم کرد و این امر منتهی به خلق گروه‌هایی چون داعش و النصره کرد. اما فکر می‌کنید چقدر سیاست خارجی آمریکا در پدید آمدن این وضعیت نقش داشت، برای مثل سیاست‌های توسعه‌طلبانه‌ای که در جنگ عراق انجام داد؟

    اسمیت: فکر می‌کنم هر آنچه که جرج بوش و تونی بلر در زمان حمله به عراق می‌خواستند، اتفاق نیفتاد. می‌توانید هر آنچه که درباره آنها می‌خواهید را بیان کنید اما آنها دیوانگانی انتحاری نیستند. آنها برای پدید آوردن این وضعیت در عراق کارشان را شروع نکردند. آنها دچار یک خطای استراتژیک عظیم شدند و البته آنچه رخ داد ظالمانه نیز بود زیرا مردم عراق را دچار یک کابوس کرد. این امر منجر به پدید آمدن ابتدا القاعده در عراق و سپس پدیدار شدن داعش از دل آن در عراق و سوریه شد.

    اما یک دوره خاص نیز پس از افزایش نیروهای آمریکایی در عراق وجود داشت که طی آن دولت بغداد می‌توانست به یک ثبات مشخص دست یابد. اما به جای آن نیروهای پلیس رفتار تندی علیه جمعیت سنی عرب نشان داده و آنها را از ائتلافی که علیه القاعده شکل گرفته بود دور ساخته و به حمایت از آن و سپس داعش سوق دادند.

    خطای استراتژیک عظیم جرج بوش و تونی بلر در حمله به عراق منجر به پدید آمدن القاعدده در عراق و سپس پدیدار شدن داعش از دل آن در عراق و سوریه شد.

    تمام اینها خطاهای استراتژیک فاجعه‌باری هستند که بار مسئولیت عظیمی ایجاد کرده و آشکارا منجر به تشدید وضعیت در سوریه شده‌اند زیرا گروه دولت اسلامی در عراق وارد سوریه شده و تبدیل به دولت اسلامی عراق و سوریه (داعش) شد. اما آنها دلیل نبردها در سوریه نبودند. دلیل جنگ سوریه چیز دیگری است: سیستم حکومتی در چهل و اندی سال گذشته. می‌توان اینگونه گفت که فشار آمریکا و اسرائیل بر سوریه بخشی از دلیل ظهور چنین سیستم حکومتی است، اما در نهایت رفتار افرادی که در سوریه حکومت می‌کردند منجر به قیام  عمومی در ۲۰۱۱ شد.

    مسأله این است که یکی از رویکردها نسبت به این بحران مقصرسازی است. برای مثال اگر آمریکا را دوست ندارید راهی برای مقصر جلوه دادن آمریکا خواهید یافت. می‌توانم به شما بگویم آمریکایی‌هایی وجود دارند که ایران را دوست ندارند و راه‌هایی برای مقصر نشان دادن ایران پیدا می‌کنند. اما رویکرد دیگری نیز وجود دارد که ما سعی کردیم تا حد امکان آن را به پیش ببریم. این رویکرد اغلب بسیار پیچیده است و سعی دارد مشخص کند که منشأ این بحران چه بوده است. اگر رویکرد مقصرسازی را کنار گذاشته و سعی کنید به این وضعیت با نگاهی غیرجانبدارانه نگاه کنید، متوجه می‌شوید مسأله‌ای وجود داشته که گروه‌های مختلف از آن سوءاستفاده کردند و سپس حمایت‌های خارجی از اسد و این گروه‌ها وارد میدان می‌شود. و اکنون با تداوم این داستان بازیگران بیشتری و بیشتری وارد شده‌اند که حتی نمی‌توانیم نام این گروه‌های را به خاطر بسپاریم، حتی ۲۰ گروه برتری که در صحنه سوریه حضور دارند. اما در نهایت این سیستم حکومتی است که منجر به این مناقشه مسلحانه شده و دیگر طرف‌های این مناقشه به مانند لایه‌های یک پیاز هستند که باید از آنها عبور کنید تا به کنه مسأله و راه‌حل سیاسی آن دست یابید.

    تسنیم: امروزه صلح و ثبات در خاورمیانه نه تنها برای این منطقه بلکه برای اروپا نیز تبدیل به یک مسأله مهم شده است. با توجه به رویدادهای رخ داده در اروپا، چشم‌انداز امنیتی این منطقه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ بالاخص با توجه به اینکه برخی از تروریست‌های درگیر در سوریه به کشورهایشان در اروپا بازگشته و بازخواهند گشت.

    اسمیت: فکر می‌کنم که تلاش‌های بیشتری برای حملات تروریستی به مانند آنچه در پاریس، نیس یا استانبول شاهد بودیم، انجام خواهند گرفت. اینکه آیا پیش از اینکه کاری انجام دهند در نتیجه عملیات‌های اطلاعاتی و اقدامات پلیسی متوقف شوند یا نه را نمی‌توانم پیش‌بینی کنم. اما فکر می‌کنم قطعا تلاش خواهند کرد تا حملات بیشتری انجام دهند.

    تعداد افراد جوانی که از کشورهای اروپایی یا شمال آفریقا به سوریه و عراق برای جنگ می‌روند – چیزی که از آن تعبیر به توریسم جهادی می‌شود – زیاد نیست. اما همین مقدار نیز کافی است. برخی هیچگاه میدان نبرد را نمی‌بینند اما بعضی دیگر به جنگ رفته، آموزش دیده و بازمی‌گردند. زمانی که بازمی‌گردند و از چشمان سازمان‌های اطلاعاتی پنهان می‌مانند، خطرناک می‌شوند زیرا دارای آموزش، انگیزه و نارضایتی سیاسی بوده و تجهیزاتی که می‌خواهند را نیز به آسانی می‌توانند به دست آوردند.

    فکر می‌کنم یکی از خطراتی که اکنون با آن رویارو هستیم، پدیده به اصطلاح «حملات گرگ تنها»‌ است. یعنی کسانی که حتی شاید قبلا یک جهادی نبوده‌اند اما احساس قرابت بسیاری با آنها داشته و تصمیم می‌گیرد که به تنهایی دست به اقدام بزند. چنین فردی می‌تواند دست به عملیات زده و مقدار زیادی خسارت و اسیب وارد کند. برخی اوقات این گرگ‌های تنها دارای برخی ارتباطات با بعضی سازمان‌ها به مانند داعش هستند، اما همچننی می‌توانند به صورت کاملا مستقلی عمل کنند. افکار عمومی و به نظر من بسیاری از افراد جامعه اطلاعاتی از این پدیده بیش از حملات بزرگ سازمان‌دهی شده، واهمه دارند. فکر می‌کنم که این روند برای مدتی ادامه خواهد داشت.

    تسنیم: راه‌حل این مسأله چیست؟

    اسمیت: این مسأله «یک» راه حل ندارد، یا حداقل یک راه‌حل خواهد بود که متشکل از زوایا و عناصر مختلف است. واضح است که راه‌حل کوتاه مدت انجام عملیات‌های پلیسی و اطلاعاتی است. دولت‌های اروپایی در حال سرمایه‌گذاری در این حوزه هستند. انجام این کار بسیار سخت است زیرا در بسیاری از شهرها خواهان برگزاری مراسم‌‌های بزرگ هستند، این کار یکی از بخش‌های شناساندن خودشان به جهان است. اما مراسم بزرگ، از هر نوعی که باشند، مسائل امنیتی پدید می‌آورند. بنابراین موضوع افرادی که از اروپا و شمال آفریقا به خاورمیانه می‌روند مهم است.

    فکر می‌کنم موضوع دوم بسیار مهم در وهله اول ارائه آموزش در جوامعی که از جوانان از آنجا به خاورمیانه می‌روند،‌ و در وهله دوم برابری و عدالت و نیز فرصت‌هایی که در آن جوامع وجود دارند، است. به نظر می‌رسد، بسیاری از افرادی که وارد این فعالیت‌های سیاسی افراطی می‌شوند در صورتی که انتخابشان اندکی متفاوت بود وارد گروه‌های بزهکاری جوانان می‌شدند. در حقیقت برخی از آنها فعالیت‌های مجرمانه داشته و بعدها با یافتن یک واعظ کاریزماتیک، راه نادرست را رفته و وارد گروه‌های جهادی می‌شوند. دلیل اشاره‌ام به موضوع فوق این است که بسیاری از این جوانان از جوامع به حاشیه‌رانده شده هستند، فرصت‌های کمی برای آنها وجود دارد. در جوامعی که به صورت فزاینده‌ای شفاف هستند همه می‌توانیم ببینیم که ثروتمندان و افراد موفق قادر به انجام چه کارهایی هستند. این امر احساس بدی درباره واقعیت زندگی خودمان به ما می‌دهد. این مسأله راه‌حل بلندمدت دارد و یقینا برخورداری از یک جامعه دارای عدالت و تغییر آموزش چندین نسل به طول خواهد انجامید.

    مسأله سوم این است که نه تنها مناقشات به راه‌حلی مسالمت‌آمیز دست یابند بلکه باید روابط خوبی هم در داخل منطقه بین دولت‌ها و گروه‌های مختلف شامل سنی‌ها و شیعیان، ایران و عربستان سعودی و … و همچنین بین اروپا و منطقه خاورمیانه برقرار شود تا بدین ترتیب خصومت و دشمنی کمتری وجود داشته باشد.
    بنابراین برخورد با این پدیده نیازمند اقدامات کوتاه‌مدت و بلند مدت به مانند آموزش و همچنین بسیار بلندمدت‌تر یعنی برنامه‌های چند-نسلی است.

    انتهای پیام/

    همراه با شبکه خبری وعده صادق

    منبع:

       نظر مخاطبان                                  نظرشما چیست؟               در انتظار تایید:0

  • برچسب ها :
  •  

    رزرو هتل در مشهد

     

    آخرین اخبار